Na środowym posiedzeniu komisji wiceministra edukacji Katarzyna Lubnauer przypomniała, że zmiany znajdowały się wcześniej w nowelizacji ustawy Prawo oświatowe zawetowanej przez prezydenta. Obejmują tę część, która nie wzbudziła żadnych kontrowersji - zaznaczyła.
Opłata za dopuszczenie podręcznika
Zgodnie z nowelizacją podniesiona zostanie wysokość opłat wnoszonych przez wydawców z wnioskiem o dopuszczenie do użytku szkolnego podręcznika. Mają one wynieść od 2800 zł do 14 000 zł.
Obecnie opłata wynosi od 800 zł do 6 000 zł. Minimalna opłata wzrośnie więc ponad 300 proc. Jak podaje MEN, w praktyce w przypadku większości podręczników w postaci papierowej opłata ta wynosi 4800 zł. Stawka została ustalona ponad 20 lat temu i nie była od tego czasu zmieniana.
Wynagrodzenia dla recenzentów
Całość opłaty wydawców przeznaczona jest na wynagrodzenia dla recenzentów, którzy przygotowują opinie. Według resortu edukacji niskie wynagrodzenie - 1600 zł brutto za sporządzenie recenzji - sprawia, że bardzo trudno znaleźć dobrych specjalistów. Lubnauer zaznaczyła, że o konieczności podniesienia opłaty mówiły same wydawnictwa.
Jak podano w uzasadnieniu do projektu, po wprowadzeniu tej zmiany minister edukacji określi w rozporządzeniu konkretne wysokości opłat wnoszonych w postępowaniu o dopuszczenie podręcznika do użytku szkolnego, uwzględniając możliwość różnicowania tych opłat w zależności od rodzaju i postaci podręcznika, zakresu kształcenia, rodzaju zajęć edukacyjnych oraz etapu edukacyjnego. "Zakłada się, że większość opłat wnoszonych przez wydawców z wnioskiem o dopuszczenie do użytku szkolnego podręcznika w postaci papierowej będzie wynosić ok. 11 000 zł" – czytamy. Maksymalna opłata w wysokości 14 000 zł będzie dotyczyć podręczników w postaci elektronicznej.
Więcej opinii rzeczoznawców
W zapowiedzianym rozporządzeniu ma być też zwiększona liczba wymaganych opinii rzeczoznawców oceniających podręczniki przed zatwierdzeniem z trzech do czterech w przypadku podręczników w postaci papierowej (obok dwóch recenzji merytorycznych i jednej językowej ma być przywrócona recenzja metodyczno-dydaktyczna) i do pięciu w przypadku podręczników w postaci elektronicznej.
Nowelizacja podnosi też o 20 proc. wysokość maksymalnych limitów wydatków z budżetu państwa przeznaczonych na wyposażenie szkół podstawowych w podręczniki, materiały edukacyjne i materiały ćwiczeniowe w 2026 r. i 2027 r. oraz określenie nowych limitów na kolejne 8 lat (2028–2035).
Dotacje do podręczników
Zgodnie z uchwalonymi zmianami w 2026 r. maksymalna kwota dotacji podręcznikowej będzie wynosiła 593 mln zł, w 2027 r. – 625 mln zł, w 2028 r. – 469 mln zł, a w latach kolejnych: 587 mln zł, 617 mln zł, 448 mln zł, 548 mln zł, 573 mln zł, 408 mln zł i 497 mln zł w 2035 r. Z dotacji podręcznikowej, zgodnie z programem "Bezpłatny podręcznik", co trzy lata kupowane są podręczniki dla szkół podstawowych spośród wszystkich oferowanych przez wydawnictwa. Użyczane są one przez szkoły bezpłatnie trzem kolejnym rocznikom uczniów.
Koszt robocizny, papieru, właściwie wszystkich elementów wzrósł w ostatnich latach dość znacznie. Wydawnictwa, by zaoszczędzić, niestety dość często oszczędzały na jakości papieru, druku, na kolorach, na tym wszystkim co powoduje, czy podręcznik jest atrakcyjny, czy też nie - wyjaśniła Lubnauer.
Kwota dotacji na podręczniki
MEN zapowiada, że w nowym rozporządzeniu, które ma być wydane po nowelizacji ustawy, kwota dotacji na wyposażenie szkół w podręczniki lub materiały edukacyjne do klas I–III ma wynieść 119 zł, a na materiały ćwiczeniowe 66 zł na ucznia. Na podręczniki lub materiały edukacyjne do klasy IV wynosiłaby 222 zł na ucznia, na podręczniki dla klas V i VI – 286 zł na ucznia, a dla klas VII i VIII – 396 zł na ucznia. Natomiast na materiały ćwiczeniowe do klas IV–VIII miałoby to być 33 zł na ucznia.
Przepisy dotyczące wysokości dotacji podręcznikowej mają wejść w życie dzień po ogłoszeniu nowelizacji w Dzienniku Ustaw, by już w kwietniu szkoły mogły skorzystać z wyższej dotacji. Przepisy dotyczące wyższych opłat wnoszonych przez wydawnictwa mają wejść w życie z dniem 1 czerwca 2026 r.
