Czy wakatów rzeczywiście jest mniej niż rok temu?
Z danych przywołanych przez MEN wynika, że 16 września 2024 roku w szkołach było 4614 wolnych miejsc pracy dla nauczycieli. Rok później liczba ta spadła do 3980.
Równolegle zmniejszyła się liczba nieobsadzonych etatów - z 2980,71 do 2599,7. Resort traktuje te dane jako sygnał stopniowej poprawy sytuacji kadrowej, ale jednocześnie zaznacza, że są to informacje zbierane po rozpoczęciu roku szkolnego, kiedy rynek pracy nauczycieli nadal pozostaje w ruchu.
Dlaczego sytuacja w szkołach różni się w zależności od regionu?
Zapotrzebowanie na nauczycieli nie jest równomierne w całym kraju. Jak wskazuje MEN, zależy ono m.in. od lokalnej polityki oświatowej, organizacji sieci szkół, liczebności oddziałów oraz liczby dodatkowych zajęć.
W praktyce oznacza to, że w jednych gminach szkoły mogą mieć stabilne obsadzenie kadry, podczas gdy w innych brakuje nauczycieli niemal stale.
Gdzie braki kadrowe są największe?
Największe skupisko wakatów odnotowano w województwie mazowieckim, które odpowiada za blisko jedną czwartą wszystkich wolnych miejsc pracy w kraju. Szczególnie widoczny problem dotyczy Warszawy, gdzie według danych resortu przypada około połowa wakatów w całym województwie.
Wśród regionów z największą liczbą nieobsadzonych stanowisk znalazły się także województwa: małopolskie, dolnośląskie, śląskie i wielkopolskie. W dużych miastach szkoły konkurują o nauczycieli nie tylko między sobą, ale również z innymi sektorami rynku pracy, co dodatkowo utrudnia rekrutację.
Dlaczego mniej wakatów nie oznacza końca problemów?
Liczba wolnych miejsc pracy nie pokazuje pełnego obciążenia systemu edukacji. W statystykach nie widać sytuacji, w których nauczyciele pracują ponad etat, prowadzą zajęcia w kilku szkołach jednocześnie lub przejmują obowiązki nieobecnych kolegów.
Nie uwzględniają one także ograniczania liczby zajęć dodatkowych czy organizacyjnych rozwiązań, które pozwalają „ukryć” braki kadrowe bez formalnego ogłaszania wakatu.
Z tego powodu spadek liczby wakatów nie musi automatycznie oznaczać realnej poprawy warunków pracy w szkołach.
Co dzieje się w trakcie roku szkolnego?
MEN zwraca uwagę, że okres po rozpoczęciu roku szkolnego to czas intensywnych zmian kadrowych. Część nauczycieli zmienia szkoły, inni odchodzą na emeryturę lub korzystają ze świadczeń kompensacyjnych.
Dlatego pełniejszy obraz sytuacji kadrowej będzie możliwy dopiero po zakończeniu tego procesu i aktualizacji danych przez szkoły oraz kuratoria.
Jakie działania podejmuje resort?
Ministerstwo wskazuje na kilka kierunków działań mających poprawić sytuację w oświacie. Wśród nich znajdują się podwyżki wynagrodzeń, zmiany w Karcie Nauczyciela oraz działania zmierzające do ograniczenia obciążeń administracyjnych.
MEN podkreśla również, że w ostatnich latach wynagrodzenia nauczycieli znacząco wzrosły. Według resortu podwyżki sięgają ponad 30-40 procent w zależności od stopnia awansu zawodowego.
Jednocześnie wprowadzono zmiany dotyczące nagród jubileuszowych, odpraw emerytalnych i rentowych oraz świadczeń dla nauczycieli z długim stażem pracy.
Czy zmieni się system awansu zawodowego?
Resort informuje, że obecnie nie prowadzi prac legislacyjnych dotyczących zmian w systemie awansu zawodowego nauczycieli.
Co oznaczają te dane dla szkół i uczniów?
Spadek liczby wakatów może wskazywać na częściową stabilizację, ale nie rozwiązuje problemu nierówności regionalnych. Największe miasta nadal pozostają miejscami, gdzie pozyskanie nauczycieli jest trudne, a szkoły funkcjonują pod presją kadrową.
Ostateczna ocena sytuacji będzie możliwa dopiero po zakończeniu ruchów kadrowych w trakcie roku szkolnego.
FAQ
Czy w Polsce nadal brakuje nauczycieli?
Tak. Choć liczba wakatów spadła rok do roku, problem nadal występuje, szczególnie w dużych miastach.
O ile zmniejszyła się liczba wakatów?
Z 4614 do 3980 wolnych miejsc pracy w ujęciu rocznym (dane MEN na 16 września).
Gdzie sytuacja jest najtrudniejsza?
Najwięcej wakatów odnotowano w województwie mazowieckim, zwłaszcza w Warszawie.
Czy statystyki pokazują pełny obraz sytuacji?
Nie. Dane nie uwzględniają nadgodzin, pracy w kilku szkołach ani dodatkowego obciążenia nauczycieli.
Czy MEN planuje zmiany w awansie zawodowym?
Nie. Resort informuje, że nie prowadzi obecnie prac legislacyjnych w tym zakresie.
