Studia nadal są konieczne w wielu zawodach
Choć dyskusja o sensie studiowania staje się coraz głośniejsza, w wielu profesjach wyższe wykształcenie nadal pozostaje niezbędne. Dotyczy to przede wszystkim zawodów regulowanych, takich jak medycyna, prawo, psychologia, architektura, budownictwo czy nauczanie.
W tych branżach dyplom nie jest dodatkiem do CV, ale warunkiem wykonywania zawodu i zdobywania kolejnych uprawnień. Bez ukończenia studiów nie można zostać lekarzem, nauczycielem czy inżynierem budownictwa.
W innych sektorach sytuacja wygląda jednak inaczej. Branże związane z marketingiem, IT, mediami, grafiką, e-commerce czy sprzedażą coraz częściej zwracają uwagę przede wszystkim na doświadczenie, portfolio i konkretne umiejętności. Dyplom może pomóc, ale sam w sobie coraz rzadziej wystarcza.
Liczba studentów w Polsce się zmienia
Dane pokazują, że sytuacja polskich uczelni jest bardziej skomplikowana niż proste stwierdzenie, że „młodzi nie chcą studiować”. Według GUS w roku akademickim 2024/2025 liczba studentów w Polsce wzrosła do ponad 1,28 mln osób. To więcej niż rok wcześniej, co może sugerować częściowe odbicie po wcześniejszych spadkach.
Jednocześnie w porównaniu z sytuacją sprzed dekady liczba studentów nadal pozostaje wyraźnie niższa. Jeszcze mocniej spada liczba absolwentów uczelni wyższych. Uczelnie coraz mocniej odczuwają także skutki niżu demograficznego i rosnącej konkurencji o kandydatów.
Coraz większą rolę odgrywają również uczelnie niepubliczne oraz studia niestacjonarne. Wielu młodych ludzi szuka dziś bardziej elastycznych form kształcenia, które można połączyć z pracą zawodową lub zdobywaniem doświadczenia.
Dyplom pomaga, ale nie działa automatycznie
Eksperci rynku pracy podkreślają, że osoby z wyższym wykształceniem nadal statystycznie zarabiają więcej niż osoby bez dyplomu. Dane OECD pokazują, że absolwenci studiów mają zwykle większe szanse na wyższe wynagrodzenia i stabilniejsze zatrudnienie.
Nie oznacza to jednak, że każdy kierunek gwarantuje dobrą pracę. Coraz większe znaczenie mają:
- praktyczne doświadczenie,
- znajomość języków,
- kompetencje cyfrowe,
- umiejętność pracy zespołowej,
- kontakty zawodowe i aktywność podczas studiów.
Rynek pracy coraz częściej pyta kandydatów nie tylko o ukończoną uczelnię, ale przede wszystkim o to, co rzeczywiście potrafią zrobić.
Coraz więcej młodych szuka alternatywy dla studiów
Nie każdy maturzysta chce dziś od razu rozpoczynać kilkuletnie studia. Część młodych ludzi wybiera szkoły policealne, kursy zawodowe, szybkie wejście na rynek pracy albo rozwijanie własnego biznesu.
Eksperci zwracają uwagę, że problemem bywają przede wszystkim przypadkowo wybrane kierunki. Studia podjęte bez pomysłu często kończą się frustracją, rezygnacją albo dyplomem, który nie daje realnych perspektyw zawodowych.
Warto również pamiętać, że wiele zawodów deficytowych nie zawsze wymaga kilkuletnich studiów akademickich. Rynek pracy nadal potrzebuje między innymi:
- specjalistów technicznych,
- pracowników branży transportowej,
- fachowców budowlanych,
- opiekunów i pracowników medycznych,
- wykwalifikowanych pracowników produkcji.
Dla części młodych ludzi lepszą decyzją może okazać się zdobycie konkretnych kwalifikacji zawodowych niż studiowanie „dla samego dyplomu”.
Młodzi oczekują od uczelni czegoś więcej
Zmieniają się również oczekiwania kandydatów wobec uczelni. Coraz więcej osób chce wiedzieć, jakie realne możliwości daje konkretny kierunek i czy studia rzeczywiście przygotowują do pracy.
Studenci zwracają uwagę między innymi na:
- możliwość zdobywania praktyki,
- współpracę uczelni z firmami,
- dostęp do staży,
- zajęcia prowadzone przez praktyków,
- elastyczne formy nauki.
Eksperci podkreślają jednak, że uczelnia nie powinna być wyłącznie „kursem do zawodu”. Dobre studia mają rozwijać także umiejętność myślenia, analizowania informacji i funkcjonowania w szybko zmieniającym się świecie.
Studia nadal mogą być dobrą inwestycją
Choć coraz więcej młodych ludzi zastanawia się nad sensem studiowania, eksperci podkreślają, że wyższe wykształcenie nadal może być bardzo dobrą inwestycją. Kluczowe znaczenie ma jednak świadomy wybór kierunku i aktywność podczas nauki.
Dzisiejszy rynek pracy coraz rzadziej premiuje sam dyplom. Znacznie większe znaczenie ma połączenie wiedzy, doświadczenia i umiejętności praktycznych. Właśnie dlatego coraz częściej mówi się, że studia mają sens przede wszystkim wtedy, gdy są częścią konkretnego planu na rozwój zawodowy, a nie jedynie przedłużeniem szkolnej edukacji.
