Raport o młodych Polakach, rosnący stres i poczucie niepewności
Punktem wyjścia do prac nad nową strategią ma być raport „Diagnoza Młodzieży 2026”, przygotowany przez Polskie Towarzystwo Polityki Społecznej na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej. Analiza objęła osoby w wieku od 15 do 29 lat i pokazuje obraz młodego pokolenia, które coraz częściej musi radzić sobie z presją, przemęczeniem i obawą o swoją przyszłość.
Z raportu wynika, że wielu młodych ludzi doświadcza trudności psychicznych, a także zmaga się z poczuciem niepewności dotyczącej życia zawodowego i osobistego. Jednocześnie młodzi Polacy coraz później wchodzą w dorosłość, rzadziej decydują się na trwałe związki i częściej odczuwają brak stabilnego poczucia własnej wartości.
Mimo tych trudności przedstawiciele pokolenia Z wciąż deklarują, że patrzą w przyszłość z umiarkowanym optymizmem.
Dane o zdrowiu psychicznym młodych, liczby budzą poważny niepokój
Minister edukacji Barbara Nowacka podkreśliła, że raport pokazuje skalę wyzwań, z którymi mierzy się młode pokolenie w Polsce. Jak zaznaczyła, przedstawione w nim dane są sygnałem alarmowym dla państwa.
Z analiz wynika, że aż 60 procent nastolatków żyje w chronicznym stresie i przemęczeniu. Około 40 procent młodych osób wykazuje objawy depresyjne, a 62 procent doświadcza przemocy rówieśniczej. Niepokojące są także dane dotyczące zachowań autoagresywnych – według raportu 17 procent młodych ludzi deklaruje, że dokonało samookaleczenia.
Zdaniem minister edukacji liczby te jasno pokazują, że młode pokolenie potrzebuje systemowego wsparcia ze strony państwa.
Nowa strategia dla młodych, państwo chce nadrobić lata zaniedbań
Barbara Nowacka zapowiedziała przygotowanie Krajowej Strategii Młodzieży, która ma uporządkować działania państwa wobec młodego pokolenia. Jak przypomniała, ostatni taki dokument obowiązywał w Polsce ponad dekadę temu.
Według szefowej MEN poprzednia strategia straciła aktualność w 2012 roku, co oznacza, że przez wiele lat państwo nie miało spójnej koncepcji polityki młodzieżowej.
Minister podkreśliła również, że dotychczas odpowiedzialność za kwestie dotyczące młodych ludzi była rozproszona między różne resorty. Tym razem dokument ma mieć charakter międzyresortowy i zostać przyjęty przez cały rząd.
Założenia strategii mają zostać przedstawione Radzie Ministrów jeszcze przed końcem jesieni.
Strategia obejmie wiele obszarów życia młodych ludzi
Autorzy raportu wskazują, że problemy młodego pokolenia nie ograniczają się wyłącznie do zdrowia psychicznego. Młodzi ludzie mierzą się z wyzwaniami w wielu obszarach życia.
Wśród najważniejszych wymieniane są relacje społeczne, edukacja, środowisko cyfrowe, rynek pracy, dostęp do mieszkań czy transport publiczny. Dlatego przygotowywana strategia ma objąć szerokie spektrum działań państwa.
Minister edukacji zapowiedziała również, że w prace nad dokumentem zostaną włączeni sami młodzi ludzie. W jej ocenie tworzenie polityki młodzieżowej powinno odbywać się zgodnie z zasadą „nic o nich bez nich”.
Eksperci wskazują, potrzebna jest długofalowa polityka wobec młodzieży
Zdaniem przewodniczącej sejmowej Komisji do spraw Dzieci i Młodzieży Moniki Rosy skuteczna polityka publiczna wobec młodego pokolenia wymaga znacznie więcej niż pojedynczych raportów dotyczących wybranych problemów.
Jak zaznaczyła, od czasu opracowania ostatniej strategii zmienił się nie tylko rynek pracy, lecz także świat cyfrowy, który ma ogromny wpływ na codzienne życie młodych ludzi.
Jednocześnie raport pokazuje również bardziej optymistyczną stronę rzeczywistości młodego pokolenia. Pomimo wielu obiektywnych trudności młodzi ludzie wciąż wierzą, że ich przyszłość może wyglądać dobrze.
Jak powstał raport „Diagnoza Młodzieży 2026”
Raport łączy analizy eksperckie z szeroko zakrojonymi badaniami społecznymi. W części analitycznej przeanalizowano 126 raportów krajowych, 62 opracowania międzynarodowe oraz 32 strategie i programy publiczne dotyczące dzieci, młodzieży i młodych dorosłych.
Dokumenty pochodziły zarówno z państw Unii Europejskiej, jak i z krajów spoza Europy.
Część empiryczna została przygotowana na podstawie badań przeprowadzonych metodą CAWI, czyli internetowej ankiety wypełnianej samodzielnie przez respondentów. W badaniu wzięło udział łącznie 5007 osób, w tym młodzież w wieku 15–18 lat i 19–29 lat, rodzice uczniów, pracownicy instytucji publicznych oraz przedstawiciele organizacji młodzieżowych.
