Nowelizacja rozporządzenia MEN w sprawie oceniania. Nowe zasady prac domowych i kryteria oceny zachowania

. Zderzenie nowych regulacji z autonomią statutową szkół wymaga od dyrektorów sprawnego przeprowadzenia procedur legislacji wewnątrzszkolnej przed rozpoczęciem nowego roku dydaktycznego.

Likwidacja prac technicznych i nowe obowiązki informacyjne nauczycieli

Jednym z kluczowych elementów znowelizowanego aktu prawnego jest wprowadzenie restrykcyjnych ograniczeń w zakresie obciążania uczniów zadaniami wykonywanymi w czasie wolnym od zajęć dydaktycznych. Przepisy wprowadzają całkowity zakaz zadawania w klasach IV-VIII szkół podstawowych pisemnych oraz praktyczno-technicznych prac domowych, które miałyby mieć charakter obowiązkowy i podlegać standardowej ocenie sumującej w czasie wolnym. Nowela wprost znosi możliwość zmuszania uczniów do wykonywania makiet, projektów technicznych czy modeli przestrzennych poza godzinami spędzonymi w murach placówki.

Jednocześnie prawodawca doprecyzował rolę dopuszczalnych pisemnych prac domowych w klasach IV-VIII. Od momentu wejścia w życie przepisów, tego typu zadania mają służyć wyłącznie celom utrwalającym, rozwijającym lub praktycznemu stosowaniu treści nauczania, które zostały uprzednio zrealizowane i omówione w trakcie lekcji pod nadzorem nauczyciela. Wprowadzono także bezwzględny obowiązek o charakterze formalnym: każda pisemna praca domowa, którą uczeń zdecyduje się wykonać, musi zostać przez nauczyciela merytorycznie sprawdzona. Nauczyciel jest zobowiązany do przedstawienia uczniowi szczegółowej informacji zwrotnej na temat stopnia poprawności wykonanego zadania, co eliminuje praktykę bezrefleksyjnego odhaczania obecności zeszytów.

Warunkowe podwyższanie ocen rocznych a konieczność nowelizacji statutów

Nowe brzmienie rozporządzenia wprowadza specyficzny mechanizm motywacyjny, który pozwala na podwyższenie rocznej oceny klasyfikacyjnej z danego przedmiotu uczniowi, który wykazuje aktywność i wykonuje nieobowiązkowe pisemne prace domowe. Przepis ten ma na celu promowanie samokształcenia i sprawczości ucznia, jednak jego zastosowanie w praktyce nie następuje automatycznie z mocy samego prawa krajowego.

Zgodnie z literą rozporządzenia, zastosowanie tego przywileju jest uwarunkowane decyzją samej społeczności szkolnej. Aby nauczyciel mógł legalnie podwyższyć ocenę roczną na podstawie nieobowiązkowych zadań, placówka musi najpierw formalnie przyjąć taką możliwość i włączyć ją do szczegółowych warunków i sposobu oceniania wewnątrzszkolnego (WSO). Zmiany te muszą zostać precyzyjnie opisane i wprowadzone uchwałą rady pedagogicznej do statutu szkoły. Brak odpowiedniego zapisu w statucie uniemożliwi stosowanie tej gratyfikacji, co nakłada na dyrektorów szkół natychmiastowy obowiązek przeprowadzenia nowelizacji wewnątrzszkolnego prawa układowego.

Nowy katalog kryteriów oceny zachowania oraz harmonogram wdrażania zmian

Znowelizowane rozporządzenie określa całkowicie nowe, jednolite brzmienie podstawowych obszarów, które rada pedagogiczna oraz wychowawca muszą uwzględnić przy ustalaniu śródrocznej i rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania. Katalog ten został rozbudowany i kładzie nacisk na kompetencje społeczne oraz postawy obywatelskie. Do kluczowych obszarów zaliczono m.in. wywiązywanie się z podstawowych obowiązków ucznia, okazywanie szacunku innym osobom (w tym kadrze nauczycielskiej i pracownikom administracji), dbałość o kulturę języka oraz zaangażowanie w życie klasy i wspólnoty lokalnej. Istotnymi elementami stały się także dbałość o zdrowie i bezpieczeństwo własne oraz innych, współpraca w grupie oraz wykazywanie szacunku dla własnego narodu i kultury innych narodowości.

Terminarz wchodzenia w życie poszczególnych artykułów noweli został podzielony na dwa etapy, co ma zapewnić placówkom czas na dostosowanie systemów informatycznych oraz procedur. Główny pakiet zmian, obejmujący nowe zasady zadawania prac domowych, modyfikację kryteriów oceny zachowania oraz przepisy pozwalające na zwolnienie uczniów techników i branżowych szkół I stopnia z zajęć przygotowujących do prawa jazdy (na podstawie zewnętrznych certyfikatów), wchodzi w życie 1 września 2026 r. Z kolei przepisy doprecyzowujące procedury przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych, poprawkowych oraz sprawdzianów wiadomości zaczną obowiązywać rok później - 1 września 2027 r.

FAQ

Czy od 1 września nauczyciel w klasach IV-VIII szkoły podstawowej może zmusić ucznia do wykonania makiety lub projektu plastycznego w domu?

Nie. Nowelizacja rozporządzenia kategorycznie znosi możliwość zadawania w klasach IV-VIII praktyczno-technicznych prac domowych do wykonania w czasie wolnym od zajęć. Tego typu projekty mogą być realizowane wyłącznie w trakcie godzin lekcyjnych na terenie szkoły.

Czy nauczyciel ma prawo postawić ocenę niedostateczną (jedynkę) za niewykonanie pisemnej pracy domowej?

Jeśli praca domowa miała charakter nieobowiązkowy, nauczyciel nie ma prawa wyciągać negatywnych konsekwencji ocenowych. Nowe przepisy dopuszczają jedynie gratyfikację w postaci podwyższenia oceny rocznej za wykonywanie zadań dodatkowych, o ile zasada ta została uprzednio wprowadzona do statutu danej placówki.

Co się stanie, jeśli rada pedagogiczna nie zdąży znowelizować statutu szkoły przed rozpoczęciem roku szkolnego?

W takiej sytuacji szkoła będzie działać na podstawie dotychczasowych zapisów statutowych, co oznacza, że nauczyciele nie będą mieli podstawy prawnej do podwyższenia rocznej oceny klasyfikacyjnej za wykonywanie nieobowiązkowych prac domowych. Wdrożenie tego mechanizmu wymaga bezwzględnego i uprzedniego dostosowania wewnątrzszkolnego systemu oceniania.