MEN chce uporządkować system dyscyplinarny nauczycieli
Rząd pracuje nad zmianami w Karcie Nauczyciela, które mają usprawnić prowadzenie postępowań dyscyplinarnych wobec pedagogów. Projekt nowelizacji został wpisany do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów, a jego przyjęcie planowane jest na IV kwartał 2026 roku.
Celem reformy ma być:
- przyspieszenie postępowań,
- zwiększenie przejrzystości procedur,
- ograniczenie niejasności interpretacyjnych,
- wzmocnienie prawa nauczycieli do obrony,
- lepsza ochrona praw dziecka.
MEN podkreśla, że obecny system bywa zbyt opresyjny i wymaga większych gwarancji procesowych dla nauczycieli.
Mediacje zamiast eskalacji konfliktów
Jedną z najważniejszych zmian ma być wprowadzenie mediacji do postępowań dyscyplinarnych.
Nowe rozwiązanie pozwoli kierować do mediacji sprawy:
- dotyczące konfliktów szkolnych,
- z udziałem osób pokrzywdzonych,
- które nie są jednocześnie przestępstwami.
Mediacje mają być dobrowolne i trwać maksymalnie 30 dni. Według MEN pozwoli to szybciej rozwiązywać spory i odbudowywać relacje w środowisku szkolnym bez konieczności prowadzenia pełnej dyscyplinarki.
Drobne przewinienia bez postępowania dyscyplinarnego?
Projekt przewiduje także możliwość umorzenia postępowania wyjaśniającego lub dyscyplinarnego w sytuacji, gdy przewinienie nauczyciela miało niewielki charakter.
Chodzi o przypadki, w których czyn:
- jedynie w nieznacznym stopniu narusza godność zawodu,
- nie powoduje poważnych konsekwencji,
- nie dotyczy naruszenia praw dziecka.
To jedna z najbardziej komentowanych propozycji MEN, ponieważ może ograniczyć liczbę wielomiesięcznych postępowań dotyczących drobnych incydentów.
Nauczyciel będzie mógł dobrowolnie poddać się karze
Nowelizacja ma wprowadzić rozwiązanie przypominające procedury znane z prawa karnego.
Nauczyciel objęty postępowaniem będzie mógł:
- złożyć wniosek o dobrowolne poddanie się karze,
- uniknąć pełnego postępowania dowodowego,
- szybciej zakończyć sprawę dyscyplinarną.
Komisja dyscyplinarna zdecyduje, czy zaakceptować taki wniosek. Jeśli odmówi, sprawa będzie prowadzona w standardowym trybie.
Zmiany w katalogu kar dla nauczycieli
MEN planuje również przebudowę systemu kar dyscyplinarnych.
Projekt zakłada:
- wprowadzenie kary upomnienia,
- zastąpienie nagany z ostrzeżeniem zwykłą naganą,
- możliwość skrócenia zakazu pracy w zawodzie nauczyciela.
Obecnie zakaz powrotu do zawodu może wynosić 3 lata. Po zmianach komisja będzie mogła ustalić okres od 6 miesięcy do 3 lat.
Obowiązkowe wysłuchanie nauczyciela przed zawieszeniem
Jedną z kluczowych zmian ma być obowiązek wysłuchania nauczyciela przed zawieszeniem go w obowiązkach służbowych.
MEN tłumaczy, że nauczyciel powinien mieć możliwość:
- przedstawienia swojego stanowiska,
- wyjaśnienia okoliczności sprawy,
- wskazania dowodów jeszcze przed decyzją o zawieszeniu.
Resort uważa, że zwiększy to ochronę prawa do obrony i ograniczy ryzyko pochopnych decyzji.
Wynagrodzenie nauczyciela a sytuacja rodzinna
Projekt przewiduje także nowe zasady dotyczące obniżania wynagrodzenia nauczyciela podczas zawieszenia.
Komisja dyscyplinarna będzie mogła ocenić:
- zasadność zmniejszenia pensji,
- sytuację rodzinną nauczyciela,
- skutki finansowe zawieszenia.
Pedagog zyska również możliwość odwołania się od decyzji dotyczącej obniżenia wynagrodzenia.
Większa ochrona uczniów i świadków
MEN chce jednocześnie zwiększyć ochronę dzieci w trakcie postępowań dyscyplinarnych.
Kuratoria będą miały obowiązek zgłaszania rzecznikom dyscyplinarnym przypadków podejrzenia naruszenia praw dziecka przez nauczyciela lub dyrektora szkoły.
Projekt przewiduje również, że:
- nauczyciel objęty postępowaniem nie będzie obecny podczas przesłuchania ucznia,
- który nadal uczęszcza do tej samej szkoły.
Według resortu ma to zapewnić uczniom większe poczucie bezpieczeństwa i swobodę składania zeznań.
FAQ
Kiedy zmiany w Karcie Nauczyciela mogą wejść w życie?
Rząd planuje przyjęcie projektu w IV kwartale 2026 roku.
Czy nauczyciele będą mogli uniknąć dyscyplinarki?
W niektórych przypadkach tak. Projekt przewiduje mediacje i możliwość umorzenia spraw dotyczących drobnych przewinień.
Na czym ma polegać dobrowolne poddanie się karze?
Nauczyciel będzie mógł zaakceptować karę bez prowadzenia pełnego postępowania dowodowego.
Czy zmiany obejmą ochronę uczniów?
Tak. MEN chce zwiększyć ochronę praw dziecka i wzmocnić bezpieczeństwo uczniów występujących jako świadkowie.
