Obietnice bez pokrycia. ZNP przypomina słowa premiera
Związek Nauczycielstwa Polskiego ponownie zwraca uwagę na brak postępów w sprawie obywatelskiego projektu zmian w wynagrodzeniach nauczycieli. Prezes ZNP, Sławomir Broniarz, podczas konferencji prasowej przypomniał deklarację złożoną przez premiera Donalda Tuska w listopadzie 2024 roku, dotyczącą przyspieszenia prac legislacyjnych.
Związkowcy podkreślają, że mimo zapowiedzi do dziś nie podjęto realnych działań. Projekt, który miał zagwarantować powiązanie nauczycielskich pensji ze średnim wynagrodzeniem w gospodarce, wciąż pozostaje w sejmowej „zamrażarce”.
Wynagrodzenia jako kluczowy problem zawodu
Według przedstawicieli ZNP, niskie płace są jednym z głównych powodów, dla których młodzi ludzie nie wybierają kariery nauczycielskiej. Ci, którzy już trafiają do szkół, często rezygnują po kilku latach pracy.
Proponowane zmiany zakładają stopniowe dojście do poziomu, w którym nauczyciel początkujący zarabiałby równowartość przeciętnego wynagrodzenia w kraju. Związek zgodził się rozłożyć ten proces na lata, wychodząc naprzeciw argumentom o ograniczeniach budżetowych państwa.
Luka pokoleniowa coraz większa
Struktura wiekowa nauczycieli staje się coraz większym wyzwaniem. Średni wiek pracowników oświaty zbliża się do 50 lat, co oznacza wyraźną lukę pokoleniową.
Brak napływu młodych kadr sprawia, że system edukacji zaczyna opierać się na osobach w wieku emerytalnym lub tych, które już nabyły prawa do świadczeń. To rozwiązanie tymczasowe, które w dłuższej perspektywie nie jest w stanie zapewnić stabilności całemu systemowi.
Widmo kryzysu mimo niżu demograficznego
Choć liczba uczniów w Polsce spada, nie oznacza to poprawy sytuacji kadrowej. Zdaniem ZNP, odejście starszych nauczycieli bez zastąpienia ich młodszymi może doprowadzić do poważnych braków w szkołach.
Związek ostrzega, że bez szybkich decyzji system edukacji może stanąć w obliczu poważnego kryzysu organizacyjnego, który odbije się na jakości nauczania.
Sejmowe prace utknęły w miejscu
Projekt nowelizacji Karty nauczyciela trafił do Sejmu już w 2021 roku, jednak jego procedowanie wielokrotnie zatrzymywało się na etapie komisji. Choć w nowej kadencji temat wrócił do porządku obrad, tempo prac pozostaje bardzo wolne.
Dotychczas odbyło się zaledwie kilka posiedzeń podkomisji, a kolejne nie są obecnie planowane. Jednym z powodów impasu są wysokie koszty proponowanych zmian, szacowane przez Ministerstwo Finansów na około 35 miliardów złotych.
Rząd stawia na ewolucję zamiast rewolucji
Ministerstwo Edukacji zapowiada alternatywne podejście do reformy wynagrodzeń nauczycieli. Zamiast gwałtownych zmian planowana jest długofalowa strategia, która uwzględni zarówno możliwości budżetu, jak i potrzebę stabilności systemu.
Resort rozważa wprowadzenie mechanizmu automatycznej waloryzacji płac, opartego na zewnętrznym wskaźniku ekonomicznym. Takie rozwiązanie miałoby ograniczyć wpływ bieżących decyzji politycznych na wysokość wynagrodzeń.
Jak dziś liczone są pensje nauczycieli
Obecny system opiera się na tzw. kwocie bazowej ustalanej corocznie w ustawie budżetowej. Na jej podstawie wylicza się średnie wynagrodzenie nauczycieli, które obejmuje zarówno pensję zasadniczą, jak i liczne dodatki.
Projekt obywatelski zakłada powiązanie wynagrodzeń z przeciętną płacą w gospodarce. W zależności od stopnia awansu zawodowego nauczyciele mieliby zarabiać od 100 do nawet 155 procent średniej krajowej, co znacząco zmieniłoby atrakcyjność zawodu.
