Nauczycielska „Solidarność” zwróciła się do Ministerstwa Edukacji Narodowej z wnioskiem o pilne rozpoczęcie prac legislacyjnych w sprawie dodatku za trudne lub uciążliwe warunki pracy. Związkowcy chcą, aby świadczenie obejmowało także nauczycieli pracujących z uczniami ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w szkołach ogólnodostępnych.
Chodzi przede wszystkim o nauczycieli współorganizujących proces kształcenia, pedagogów pracujących w klasach integracyjnych oraz osoby prowadzące nauczanie indywidualne.
Jak czytamy we wniosku opublikowanym na stronie internetowej "Solidarności": Obecny stan prawny prowadzi do systemowej nierówności w obrębie tej samej grupy zawodowej. Nauczyciele szkół specjalnych otrzymują dodatek za pracę w trudnych i uciążliwych warunkach, co stanowi uznanie specyfiki ich obowiązków. Jednocześnie nauczyciele pracujący w szkołach ogólnodostępnych w modelu edukacji włączającej - mimo że wykonują pracę o porównywalnym stopniu trudności, obciążenia psychicznego oraz odpowiedzialności - takiego dodatku nie otrzymują.
Różnicowanie sytuacji płacowej tych nauczycieli nie znajduje obiektywnego i merytorycznego uzasadnienia. W praktyce oznacza to, że osoby wykonujące zadania o zbliżonym charakterze i stopniu złożoności traktowane są odmiennie wyłącznie ze względu na typ placówki, a nie rzeczywisty charakter pracy.
„Obecne przepisy tworzą nierówność”
Autorzy wniosku wskazują, że nauczyciele zatrudnieni w szkołach specjalnych otrzymują już dodatek za pracę w szczególnie wymagających warunkach. Tymczasem pedagodzy pracujący w szkołach ogólnodostępnych w ramach edukacji włączającej - mimo podobnego zakresu obowiązków i odpowiedzialności - nie mają prawa do takiego świadczenia.
Zdaniem związkowców prowadzi to do sytuacji, w której nauczyciele wykonujący pracę o porównywalnym stopniu trudności są wynagradzani w różny sposób. W dalszej części wniosku czytamy: Nauczyciele współorganizujący kształcenie oraz nauczyciele klas integracyjnych pracują z uczniami posiadającymi orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, w tym z uczniami z niepełnosprawnościami sprzężonymi, zaburzeniami ze spektrum autyzmu, poważnymi zaburzeniami zachowania oraz uczniami wymagającymi stałego wsparcia terapeutycznego. Ich obowiązki obejmują nie tylko realizację podstawy programowej, lecz również współtworzenie i realizację indywidualnych programów edukacyjno-terapeutycznych (IPET), dostosowywanie metod pracy do indywidualnych potrzeb ucznia, reagowanie na sytuacje kryzysowe – w tym zachowania agresywne i autoagresywne – oraz stałą współpracę z rodzicami i specjalistami.
Analogicznie nauczyciele realizujący nauczanie indywidualne wykonują pracę w warunkach wymagających szczególnej odpowiedzialności, często w bezpośrednim, jednoosobowym kontakcie z uczniem o znaczących deficytach zdrowotnych lub rozwojowych, bez wsparcia zespołu klasowego.
Obciążenie psychofizyczne tych nauczycieli jest realne i porównywalne z obciążeniem nauczycieli szkół specjalnych. Różnica polega jedynie na organizacyjnej formule kształcenia, a nie na stopniu trudności pracy.
Taka sytuacja budzi poważne wątpliwości w kontekście konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) oraz zasady równego traktowania w zatrudnieniu, wyrażonej w przepisach prawa pracy. Różnicowanie wynagrodzenia za pracę o porównywalnym charakterze i stopniu trudności, bez obiektywnego uzasadnienia, może być postrzegane jako naruszenie standardu równego traktowania.
Postulat jasnych zasad i finansowania z budżetu
Krajowy Sekretariat Nauki i Oświaty NSZZ „Solidarność” proponuje również wprowadzenie przejrzystych kryteriów przyznawania dodatku. Miałyby one uwzględniać rzeczywisty charakter pracy nauczyciela oraz poziom obciążenia wynikający z pracy z uczniami o szczególnych potrzebach edukacyjnych.
Związek postuluje także przeprowadzenie analizy porównawczej warunków pracy nauczycieli szkół specjalnych oraz tych pracujących w modelu edukacji włączającej. Dodatkowo wskazuje na konieczność zagwarantowania finansowania ewentualnego dodatku z budżetu państwa.
Argument: zasada równego traktowania
Związkowcy zwracają uwagę, że utrzymanie obecnych przepisów może pogłębiać różnice płacowe w obrębie jednej grupy zawodowej. Ich zdaniem budzi to także wątpliwości w kontekście konstytucyjnej zasady równości wobec prawa oraz przepisów dotyczących równego traktowania pracowników.
We wniosku podkreślono również, że obciążenie psychiczne i fizyczne nauczycieli pracujących z uczniami ze specjalnymi potrzebami w szkołach ogólnodostępnych jest realne i często porównywalne z pracą pedagogów w szkołach specjalnych. Różnica dotyczy przede wszystkim organizacji kształcenia, a nie stopnia trudności wykonywanych obowiązków.
Źródło: https://oswiata-solidarnosc.pl/2026/03/06/wniosek-ws-objecia-dodatkiem-za-trudne-lub-uciazliwe-warunki-pracy-nauczycieli-realizujacych-ksztalcenie-uczniow-ze-specjalnymi-potrzebami-edukacyjnymi-w-szkolach-ogolnodostepnych/
