Nowa podstawa programowa od 1 września. Jakie przedmioty znikają, a co dochodzi w siatce godzin?

Wdrożenie nowej podstawy programowej i przesunięcia godzinowe

Głównym założeniem wdrażanych zmian oświatowych jest zakorzenienie nauczania w praktycznych umiejętnościach uczniów. Reforma w pierwszej kolejności obejmuje placówki wychowania przedszkolnego oraz klasy pierwsze i czwarte szkół podstawowych. Choć ogólna liczba godzin spędzanych przez uczniów w ławkach szkolnych w całym cyklu kształcenia pozostaje na zbliżonym poziomie, to wewnętrzne proporcje siatki godzin zostały poddane istotnym przesunięciom na rzecz zajęć o charakterze warsztatowym.

Ważną zmianą o charakterze administracyjnym jest zwiększenie puli nieobowiązkowych godzin do dyspozycji dyrektora placówki. W skali całego cyklu kształcenia podstawowego wymiar ten rośnie z dotychczasowych sześciu do dziewięciu godzin tygodniowo. Przepisy precyzują, że trzy godziny zostają przypisane do etapu klas od pierwszej do trzeciej, natomiast pozostałe sześć godzin trafia do dyspozycji kadry zarządzającej na etapie klas od czwartej do ósmej. Daje to organom kierowniczym większą autonomię w profilowaniu oferty edukacyjnej szkoły.

Dodatkowym elementem strukturalnym jest wprowadzenie tak zwanego tygodnia projektowego, który ma na celu aktywizację uczniów poprzez działanie w grupach międzyklasowych. Od 1 września bieżącego roku szkolnego rozwiązanie to ma charakter fakultatywny, co oznacza, że o jego terminie, formule i tematyce decyduje autonomicznie każda placówka. Przepisy wprowadzają jednak sztywną cezurę czasową - od kolejnego roku szkolnego tydzień projektowy stanie się już bezwzględnym obowiązkiem dla wszystkich szkół podstawowych.

Powrót przyrody zintegrowanej i edukacja obywatelska

Najbardziej widoczną modyfikacją dla uczniów klas średnich szkoły podstawowej jest likwidacja tradycyjnego podziału na przedmioty szczegółowe na określonym etapie edukacji. W klasach czwartych, piątych i szóstych następuje powrót do zintegrowanego nauczania przyrody w wymiarze trzech godzin tygodniowo, z zastrzeżeniem, że co najmniej dwie godziny muszą być realizowane w jednym bloku lekcyjnym. Podział na biologię, chemię, fizykę oraz geografię zostaje całkowicie przesunięty i zacznie obowiązywać uczniów dopiero od klasy siódmej.

Równolegle modyfikacji ulega program kształcenia społecznego. W klasach szóstych i siódmych dotychczasowy przedmiot wiedza o społeczeństwie zostaje formalnie zastąpiony przez edukację obywatelską. Nowy przedmiot będzie realizowany w wymiarze jednej godziny tygodniowo, skupiając się na praktycznych aspektach funkcjonowania państwa, samorządu oraz prawach i obowiązkach obywatelskich. Przeobrażeniom ulegają także lekcje techniki w klasach od czwartej do szóstej - tradycyjny program ustępuje miejsca zajęciom praktyczno-technicznym w wymiarze dwóch godzin tygodniowo.

Do katalogu zajęć obowiązkowych wchodzi również edukacja zdrowotna, która zastępuje dotychczasowe elementy przygotowania do życia w rodzinie, podnosząc rangę zagadnień medycznych i profilaktycznych. Przedmiot ten będzie nauczany w wymiarze jednej godziny tygodniowo w klasach od czwartej do ósmej oraz w szkołach ponadpodstawowych. Wyjątek stanowią klasy ósme, gdzie ze względu na przygotowania do egzaminów zajęcia te będą realizowane w trybie przyspieszonym i zakończą się w styczniu. Moduł dotyczący zdrowia seksualnego zachowuje status opcjonalny i jego realizacja zależy od woli rodziców.

Moduły tematyczne i rozwój kompetencji społecznych

Uzupełnieniem nowej podstawy programowej jest wprowadzenie do codziennej praktyki szkolnej sześciu modułów tematycznych, które mają zapewnić całościowe podejście do współczesnych wyzwań cywilizacyjnych. Ministerstwo Edukacji Narodowej wyodrębniło w nowej strukturze moduły: filozoficzny, ekonomiczno-finansowy, edukacji medialnej, klimatyczny, kultury oraz bezpieczeństwa i obrony. Ich celem jest rozwijanie u uczniów sprawczości oraz umiejętności praktycznego wykorzystania wiedzy teoretycznej w codziennym życiu zawodowym i społecznym.

Wdrożenie tak głębokich zmian wymaga odpowiedniego przygotowania bazy dydaktycznej, dlatego organy prowadzące zyskały możliwość wnioskowania o celowe środki finansowe na doposażenie szkolnych pracowni. Fundusze te są dedykowane przede wszystkim miejscom, w których będą realizowane nowe, eksperymentalne lekcje przyrody. Rządowy program wsparcia infrastruktury szkolnej ma zapewnić równe szanse w dostępie do nowoczesnych pomocy naukowych we wszystkich regionach kraju.

FAQ

Które roczniki uczniów od 1 września zaczną naukę według całkowicie nowej podstawy programowej?

Nowa podstawa programowa od 1 września staje się faktem dla wszystkich dzieci w przedszkolach oraz dla uczniów klas pierwszych i czwartych szkół podstawowych. W pozostałych klasach nauka będzie kontynuowana według dotychczasowych programów aż do momentu wygaszenia starego cyklu kształcenia.

Czy uczeń może zostać zwolniony z lekcji edukacji zdrowotnej od nowego roku szkolnego?

Edukacja zdrowotna staje się przedmiotem obowiązkowym w siatce godzin, co oznacza, że uczeń ma obowiązek w niej uczestniczyć i podlega z niej klasyfikacji rocznej. Jedynie komponent dotyczący zdrowia seksualnego zachowuje swój dotychczasowy, nieobowiązkowy charakter, zależny od deklaracji rodziców.

Na czym polega powrót do zintegrowanego nauczania przyrody w klasach IV-VI?

Oznacza to, że uczniowie w tych klasach nie będą mieli oddzielnych lekcji biologii czy geografii. Cała wiedza o świecie ożywionym i nieożywionym będzie przekazywana w ramach jednego, spójnego przedmiotu, a szczegółowy podział na dyscypliny naukowe (w tym chemię i fizykę) nastąpi dopiero w klasie siódmej.