Sejm uchwalił ustawę o prawach i obowiązkach ucznia
W piątek Sejm przyjął ustawę o prawach i obowiązkach ucznia. Ministerstwo Edukacji Narodowej przekonuje, że nowe przepisy mają uporządkować rozproszone dziś regulacje i ograniczyć problemy interpretacyjne pojawiające się w szkołach.
Nowa ustawa przenosi katalog praw i obowiązków ucznia bezpośrednio do przepisów ustawowych. Oznacza to, że najważniejsze zasady dotyczące funkcjonowania uczniów w szkołach nie będą już opierały się wyłącznie na zapisach statutowych.
MEN podkreśla, że celem zmian jest także wprowadzenie bardziej przejrzystych procedur dotyczących działań wychowawczych oraz kar stosowanych wobec uczniów.
Zmienią się zasady usprawiedliwiania nieobecności
Jedna z ważniejszych zmian dotyczy usprawiedliwiania nieobecności uczniów.
Nowe przepisy mają wprowadzić obowiązek podawania przyczyny nieobecności. Jednocześnie szkoły nie będą mogły żądać nadmiernych ani wrażliwych danych dotyczących zdrowia czy sytuacji rodzinnej ucznia.
MEN zaznacza, że placówki zachowają autonomię w zakresie:
- terminu usprawiedliwiania,
- formy składania usprawiedliwień,
- organizacji całej procedury.
Zmiany mają uporządkować sytuacje, które do tej pory były różnie interpretowane przez szkoły.
Szkolni rzecznicy praw uczniowskich później niż planowano
W trakcie prac nad ustawą zdecydowano się złagodzić część przepisów krytykowanych przez środowiska dyrektorskie i związki zawodowe.
Najważniejsza zmiana dotyczy szkolnych rzeczników praw uczniowskich. Obowiązek ich powoływania został przesunięty aż do 1 września 2028 roku.
Do tego czasu szkoły będą mogły tworzyć takie stanowiska dobrowolnie.
Nowy system ochrony praw ucznia ma docelowo obejmować:
- Krajowego Rzecznika Praw Uczniowskich,
- wojewódzkich rzeczników działających przy kuratoriach,
- fakultatywnych rzeczników gminnych i powiatowych,
- szkolnych rzeczników praw uczniowskich.
MEN upraszcza procedury karania uczniów
Kolejna istotna zmiana dotyczy zasad nakładania kar na uczniów.
Sejm zdecydował, że większość kar nie będzie objęta pełną procedurą administracyjną. Oznacza to odejście od części formalności, które zdaniem dyrektorów, mogły sparaliżować funkcjonowanie szkół.
Pełny tryb administracyjny pozostanie jedynie przy:
- skreśleniu ucznia z listy,
- przeniesieniu do innej szkoły.
MEN tłumaczy, że zmiana była odpowiedzią na liczne uwagi środowiska oświatowego.
Krótszy okres przechowywania informacji o karach
Nowe przepisy zmienią również zasady przechowywania informacji o karach uczniowskich. Dotychczas dane o nałożonej karze mogły znajdować się w dokumentacji ucznia przez 3 lata. Po zmianach okres ten zostanie skrócony do 1 roku.
Jak wskazuje MEN, rozwiązanie zostało wprowadzone na wniosek organizacji młodzieżowych.
Rady szkół nie będą obowiązkowe wszędzie
Ustawa zakłada także obowiązek tworzenia rad szkół i placówek w szkolnictwie publicznym, ale również ten obowiązek odroczono do 2028 roku. Szkolnictwo niepubliczne zostało całkowicie wyłączone z tego wymogu.
MEN tłumaczy, że decyzja uwzględniała specyfikę funkcjonowania placówek prywatnych oraz postulaty zgłaszane przez ich przedstawicieli.
MEN chwali wyniki konsultacji społecznych
Resort edukacji podkreśla, że projekt był szeroko konsultowany społecznie. Według MEN zgłoszono około 700 uwag i opinii, z których część została uwzględniona w finalnej wersji ustawy.
Przeprowadzono również ankiety wśród uczniów i nauczycieli za pośrednictwem Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej.
Jak podaje ministerstwo:
- 46,65 proc. respondentów oceniło projekt pozytywnie,
- 13,76 proc. negatywnie,
- pozostali nie mieli zdania.
W grupie nauczycieli pozytywne opinie również przeważały nad negatywnymi.
Szkoły przygotowują się na duże zmiany
Nowa ustawa oznacza dla szkół konieczność dostosowania statutów, procedur i organizacji pracy do nowych przepisów.
Dyrektorzy będą musieli przygotować m.in.:
- nowe zasady dotyczące kar,
- procedury usprawiedliwiania nieobecności,
- rozwiązania związane z ochroną praw ucznia.
Choć MEN przekonuje, że przepisy mają uprościć funkcjonowanie szkół, część środowiska oświatowego nadal obawia się zwiększenia formalizacji i dodatkowych obowiązków administracyjnych.
FAQ
Co zmienia ustawa o prawach i obowiązkach ucznia?
Nowe przepisy porządkują prawa i obowiązki uczniów oraz wprowadzają jednolite zasady dotyczące kar, usprawiedliwień i ochrony praw uczniowskich.
Czy zmienią się zasady usprawiedliwiania nieobecności?
Tak. Ustawa wprowadza obowiązek podawania przyczyny nieobecności, ale szkoły nadal same określą sposób i termin usprawiedliwiania.
Czy szkoły będą musiały powołać rzecznika praw ucznia?
Tak, ale obowiązek ten zacznie obowiązywać dopiero od 1 września 2028 roku.
Czy procedury karania uczniów będą bardziej formalne?
Nie. Sejm zdecydował o uproszczeniu procedur dla większości kar uczniowskich.
Jak długo szkoła będzie przechowywać informacje o karze ucznia?
Po zmianach dane o karach mają być przechowywane przez 1 rok zamiast 3 lat.
Czy rady szkół będą obowiązkowe?
Tak, ale tylko w szkołach publicznych i dopiero od 2028 roku.
