Sejm odrzucił poprawki do projektu o spółdzielniach uczniowskich
Podczas prac parlamentarnych nad nowelizacją Prawa oświatowego Sejmowa Komisja Edukacji i Nauki negatywnie zaopiniowała dwie poprawki zgłoszone przez Konfederację.
Pierwsza z nich dotyczyła zabezpieczenia spółdzielni uczniowskich przed ewentualnym opodatkowaniem przez Urząd Skarbowy. Druga zakładała utworzenie funkcji gospodarza stojącego na czele uczniowskiej spółdzielni.
Komisja rekomendowała jednak odrzucenie obu propozycji, co oznacza, że projekt będzie procedowany dalej w niemal niezmienionej formie.
Czym będą spółdzielnie uczniowskie?
Nowe przepisy mają stworzyć formalne podstawy działania spółdzielni uczniowskich w szkołach i placówkach oświatowych.
Zgodnie z projektem spółdzielnia będzie dobrowolnym zrzeszeniem uczniów działających na terenie szkoły. Jej głównym celem ma być rozwijanie przedsiębiorczości, odpowiedzialności oraz popularyzowanie wiedzy o spółdzielczości.
Projekt zakłada, że uczniowie będą mogli samodzielnie organizować różne inicjatywy związane m.in. z:
- działalnością usługową,
- handlem,
- prostą działalnością wytwórczą,
- projektami edukacyjnymi,
- działaniami społecznymi i promocyjnymi.
Spółdzielnie mają działać nie tylko na rzecz szkoły, ale również lokalnej społeczności.
To nie będzie działalność gospodarcza
Projekt wyraźnie zaznacza, że działalność spółdzielni uczniowskich nie będzie traktowana jako działalność gospodarcza w rozumieniu prawa przedsiębiorców.
Oznacza to, że uczniowskie organizacje nie będą musiały:
- rejestrować się w KRS,
- prowadzić pełnej księgowości,
- sporządzać formalnych sprawozdań finansowych.
Zamiast tego przewidziano uproszczony system rozliczeń pozwalający kontrolować członkostwo, środki finansowe oraz efekty działalności spółdzielni.
To rozwiązanie ma ograniczyć formalności i umożliwić szkołom łatwiejsze prowadzenie takich inicjatyw.
Kto będzie mógł założyć spółdzielnię?
Zgodnie z projektem do utworzenia spółdzielni potrzebnych będzie co najmniej pięciu uczniów, którzy ukończyli 13 lat. W przypadku uczniów niepełnoletnich konieczna będzie również pisemna zgoda rodziców.
Kluczową rolę ma odgrywać także dyrektor szkoły, który będzie musiał zaakceptować powstanie spółdzielni oraz ustalić warunki jej funkcjonowania. Każda organizacja otrzyma również nauczyciela-opiekuna odpowiedzialnego za nadzór nad działalnością uczniów.
Spółdzielnia będzie działała na podstawie własnego statutu.
Uczniowie nie dostaną wynagrodzenia Projekt przewiduje symboliczne wpisowe dla członków spółdzielni - maksymalnie do 10 zł. Pieniądze mają być przeznaczane wyłącznie na działalność organizacji.
Jednocześnie ustawodawcy podkreślają, że członkowie spółdzielni nie będą otrzymywać wynagrodzenia za swoją pracę. Ewentualna nadwyżka finansowa również nie trafi do uczniów, lecz zostanie przeznaczona na dalsze funkcjonowanie i rozwój spółdzielni.
Resort edukacji argumentuje, że celem projektu nie jest tworzenie szkolnych biznesów nastawionych na zysk, lecz nauka współpracy, odpowiedzialności i podstaw przedsiębiorczości.
Nowe przepisy mają wejść od września 2026 roku
Zgodnie z harmonogramem nowe regulacje miałyby zacząć obowiązywać od 1 września 2026 roku.
Szkoły, w których spółdzielnie uczniowskie działają już obecnie, otrzymają dodatkowy rok na dostosowanie swoich statutów i zasad działania do nowych przepisów. To oznacza, że pełne wdrożenie nowych regulacji może potrwać do września 2027 roku.
Powrót do idei znanej z dawnych szkół
Choć projekt budzi dyskusje, sama idea spółdzielni uczniowskich nie jest nowa. Podobne organizacje funkcjonowały w polskich szkołach już wiele lat temu i często prowadziły sklepiki, akcje społeczne czy inicjatywy edukacyjne.
MEN przekonuje, że nowe przepisy mają uporządkować ich działalność i dostosować ją do współczesnych realiów szkolnych oraz obowiązujących przepisów prawa.
FAQ
Czym będzie spółdzielnia uczniowska?
To dobrowolna organizacja tworzona przez uczniów w szkołach w celu rozwijania przedsiębiorczości i działalności społecznej.
Czy spółdzielnia uczniowska będzie firmą?
Nie. Projekt zakłada, że jej działalność nie będzie traktowana jako działalność gospodarcza.
Kto będzie mógł założyć spółdzielnię?
Co najmniej pięciu uczniów powyżej 13. roku życia za zgodą dyrektora szkoły.
Czy uczniowie będą zarabiać pieniądze?
Nie. Członkowie spółdzielni nie otrzymają wynagrodzenia, a środki będą przeznaczane na działalność organizacji.
Kiedy nowe przepisy mają wejść w życie?
Planowany termin wejścia zmian to 1 września 2026 roku.
